Ẩm thực và đời sống

Mâm cỗ tết của người Nam bộ

21:08 | 30/10/2017

CTNB300.jpgNgọc Trâm

Văn hóa Việt Đức: Với người Nam bộ, mâm cỗ ngày tết không đơn thuần để thưởng thức hương vị món ngon của ngày tết. Mười hai tháng trong năm hít thở bên ruộng đồng, đổ mồ hôi trên những luống rau mảnh vườn là để ngày tết này mong được tri ân trời đất và gia tiên. Những ngày này mỗi người tạm gác công việc bận rộn mưu sinh để thanh thản chăm lo 3 ngày tết tròn đầy tâm huyết hơn. Vì vậy, văn hóa ẩm thực ngày tết của người miệt vườn cũng theo đó mà hiện hữu trên mâm cỗ cúng.

Cho dù thời kinh tế thị trường, các sản phẩm cúng tết được làm sẵn bán tràn lan ngoài chợ, góc phố nhưng chỉ thuận tiện cho người thành thị. Còn người miệt vườn thì không thể thiếu ánh lửa tết bập bùng dưới những nồi bánh tét của những gia đình giữ nếp xưa vào ngày cuối tháng chạp. Cả nhà cùng rửa lá, vo gạo, đãi đỗ, mấy thế hệ trong gia đinh quây quần gói bánh tét. Vít sợi lạt cho đòn bánh chắc lại không thể quên những bóng tre uốn cong đầu làng, múc chén gạo nếp đổ vào khuôn bánh lại nhớ tiếng chày giã gạo dưới trăng soi…Mỗi loại thực phẩm được chế biến thành mỗi món ăn là bấy nhiêu kỷ niệm vui buồn trong năm dài vất vả tạo ra.                                      

Mâm cỗ cúng của người Nam bộ không cầu kỳ như cách chế biến của người Huế. Không kỹ lưỡng lựa chọn thực phẩm để nấu cỗ như người Hà Nội. Chất xuề xòa, hào xảng dường như thể hiện đầy đủ nét triết lý chân giá trị lao động của đời người. Nổi tiếng là vựa thóc của miền nam, từ những hạt gạo thơm ngon nhất của đất 9 rồng tỏa hương thơm trên bếp. Từ món thịt heo kho hột vịt, canh khổ qua nhồi thịt bằm, gỏi cuốn, cá kho, bánh tét, củ kiệu muối kiểu dưa món, gà trộn gỏi, chả giò. Có khi có cả trái cóc trộn ớt… bên mâm ngũ quả tươi nguyên hơi thở của cây cỏ miệt vườn, giản dị, chứa chan bao điều tâm đức của các thành viên trong gia đình, soi vào đó để trân trọng hơn những ngày lao động của năm mới. Những bàn tay thuần phác gởi gắm tâm hồn tình cảm vào đó còn hơn cả lời tri ân từng phần món ăn dâng cúng tiên tổ. 

Trên mâm cỗ tết của người miền Nam, món canh khổ qua nhồi thịt không bao giờ vắng bóng nó như món ăn tinh thần của các gia đinh. Khổ qua sần sùi bề ngoài nhưng chứa vị ngọt và nhợn đắng, ngày thường chế biến xơ xài trong các bữa ăn, chỉ có ngày tết mới chú tâm làm khổ qua sang quý lên bằng cách nhồi thịt với các gia vị. Thưởng thức khổ qua ngày tết để mong vị đắng và bệnh tật năm cũ qua đi chỉ vị ngọt lưu trong miệng và chất bổ dưỡng cho cơ thể để được may mắn trong năm mới.     

CTNB 1.jpg

Món thịt kho tàu cũng chuyển tải bản chất sự sống của người dân nam bộ, vùng đất nhiều kinh, sông, rạch. Từ hàng trăm năm ẩn chứa những ý nghĩa sâu xa của người sông nước Cửu Long “tàu” là "lạt" thịt kho nước dừa thơm mát. “Lạt” là nước lợ sông nước Cái Tàu Thượng, sông nước Cái Tàu Hạ mang nước lợ rửa nước chua phèn. Món ăn thể hiện sự mong cầu luôn có nước lợ để tẩy rửa nước mặn đồng chua để mùa màng được như được xanh tốt. Người dân đồng bằng sông Cửu Long dù sống bất cứ đâu trong nước và ngoài nước không bao giờ quên những món ăn tinh thần của quê hương xứ sở này.

Ở Nam bộ không gia đình nào lại không có vài xấp bánh tráng, bánh tráng cuốn thực phẩm gì cũng được. Bánh tráng cuốn thịt luộc, cuốn nem nướng, cuốn cá hấp, cá nướng trui, cuốn bì, cuốn tôm tươi, cuốn chả… Trên mâm cỗ chỉ cần xuất hiện đĩa gỏi cuốn là người ta thấy ngay được tính thư thái và khéo của bàn tay người làm bếp, là những món ăn không ngán, bình dị và tinh tế trong cuộc sống của người miệt vườn. Những con cháu từ xa xôi trở về sẽ cảm nhận những ý nghĩa giáo dục và những sắc màu của dân tộc mình trên mâm cỗ ngày tết.

Cho dù mỗi năm mới lại đến, mỗi mâm cỗ cúng không cải tiến mới hơn giữa thời vạn vận nhiều thay đổi mà nó muôn đời xưa như màu xanh của lá, vẫn chân chất như màu của đất, vẫn tròn đầy như giọt mồ hôi hàng ngày trên trán. Đó là những bản chất của thi ca trường kỳ của cuộc sống mà chính người lao động dù là ở thành thị hay nông thôn gởi gấm vào khói hương, vào mâm cỗ cúng tạ trời đất, tổ tiên, ông bà.   


© Bản quyền thuộc về người quản trị website này. Nếu phát lại tin bài. Xin ghi rõ nguồn vanhoavietduc.com - Email: vanhoavietduc@gmail.com
Thiết kế: Nguyễn Vũ Quân
Số truy cập: